Ana sayfa » Sivas Kongresi ne zaman kimler tarafından yapıldı?
DERS NOTLARI

Sivas Kongresi ne zaman kimler tarafından yapıldı?

Sivas Kongresi, Mustafa Kemal'in Amasya Genelgesi'ni açıkladıktan sonra bir çağrı üzerine 4 Eylül 1919 - 11 Eylül 1919 tarihleri arasında gerçekleşen ulusal nitelikte bir kongredir.

Sivas Kongresi, Mustafa Kemal’in Amasya Genelgesi’ni açıkladıktan sonra bir çağrı üzerine I. Dünya Savaşı’ndan sonra işgale uğrayan Türk topraklarını kurtarmak ve Türk milletinin bağımsızlığını sağlamak için çareler aramak amacıyla seçilmiş ulus temsilcilerinin Sivas’ta bir araya gelmesiyle, 4 Eylül 1919 – 11 Eylül 1919 tarihleri arasında gerçekleşen ulusal nitelikte bir kongredir.

Sivas Kongresi’nde alınan kararlar, daha önce gerçekleştirilen Erzurum Kongresi kararlarını genişleterek tüm ulusu kapsar bir nitelik kazandırmış ve yeni bir Türk Devleti’nin kuruluşuna temel olmuştur; bu nedenle Sivas Kongresi’nin Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki önemi büyüktür.

Sivas Kongresi’nde, Erzurum Kongresi’nde alınan vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığıyla ilgili kararlar aynen kabul edilmiştir.

Kongre aynı zamanda Cumhuriyet Halk Partisi’nin ilk kurultayı olarak kabul edilmektedir.

Sivas Kongre delegeleri

Kongrede doğu illeri adına delege olarak Erzurum Kongresi’nde seçilen Heyet-i Temsiliye (Temsil Kurulu) üyeleri bulunuyordu. Batı ve Orta Anadolu illerinden gelen diğer temsilcilerin de katılımı sayesinde Sivas Kongresi, ulusal bir kongre niteliği kazanmıştı.

Kongreye katılan delege sayısı tartışmalı bir konudur. Ankara gibi bazı illerde vâlilik baskısı ile delege seçimi gerçekleşememiş, bazı illerden seçilen delegelerin ise yola çıkması engellenmiş, bu nedenle kongreye katılamamış veya kongre çalışmaları bittikten sonra Sivas’a gelebilmişlerdi. Sonradan katılanlar’la birlikte delege sayısının 41’i bulduğu söylenebilir (Farklı kaynaklara göre 31,33, 38 katılımcı vardır.)

Delegeler kongrenin ilk oturumunda İttihat ve Terakki ile bir bağları olmadığını ispat için bir yemin metni hazırlamış ve bu metni okumuştur.

“Makam-ı celil-i hilafet ve saltanata, İslamiyete, devlete, millete ve memlekete manen ve maddeten hizmetten başka bir gaye ve emelimiz olmadığına binaen kongrenin müzakeresi devamı müddetince ihtirasat-ı şahsiye ve siyasiyeden ve fırkacılık amalinden münezzeh bir azim ve iman ile çalışacağıma namusum ve bilcümle mukaddesatım namına vallah, billah”

Sivas Kongre’sine katılanlar

  1. Mustafa Kemal (Atatürk), Temsil Heyeti Başkanı, Samsun 9. Ordu Müf. (İstifa, Erzurum)- Sivil
  2. Hüseyin Rauf (Orbay), Temsil Kurulu Üyesi, Em. Deniz subayı, Sivas
  3. Bekir Sami (Kunduk), Temsil Kurulu Üyesi, Mülkiyeli – Vâli, Sivas
  4. Süleyman Bey, Tüccar, Harput
  5. Fevzi (Baysoy), Temsil Kurulu Üyesi, Din adamı – Şeyh, Erzincan
  6. Raif (Dinç),Temsil Kurulu Üyesi, Yargıç, Erzurum
  7. Refet (Bele), Canik (TKÜ), Albay, Samsun
  8. Kara Vasıf, Emekli Albay, Ayıntab
  9. İsmail Hami (Danişmend), Mülkiyeli- Tarihçi, İstanbul
  10. İsmail Fazıl (Cebesoy), Emekli General, İstanbul
  11. Hikmet Boran, Ask. Tıb. Öğr. Tem., Tıbbiye Öğrencisi, İstanbul
  12. Ahmet Nuri, İlmiye sınıfı hocası, Bursa
  13. Osman Nuri (Özpay), Avukat, Bursa
  14. Hüseyin (Bayraktar), Tüccar, Eskişehir
  15. Hüsrev Sami (Kızıldoğan), Subay, Eskişehir
  16. Halil İbrahim (Sipahi), Tüccar – Bld. Bşk., Eskişehir
  17. Mehmet Şükrü (Koçzade), Hukukçu, Afyonkarahisar
  18. Salih Sıtkı (Kesrioğlu), Mülkiyeli, Afyonkarahisar
  19. Bekir (Gümişioğlu), Öğretmen, Afyonkarahisar
  20. Abdurrahman Dursun (Yalvaç), Öğretmen, Çorum
  21. Mehmet Tevfik (Ergun), Öğretmen, Çorum
  22. İbrahim Süreyya (Yiğit), Mutasarrıf, Alaşehir (Saruhan)
  23. Macit (Suner), Yargıç, Alaşehir (Saruhan)
  24. Mehmet Şükrü (Dalamanlı), Hukukçu, Denizli
  25. Yusuf (Başağazade), Hukukçu – Ziraatçi, Denizli
  26. Necip Ali (Küçüka), Yargıç, Denizli
  27. Hakkı Behiç (Bayiç), Mülkiyeli, Denizli
  28. Sami Zeki, Emekli Subay, Kastamonu
  29. Nuri (Tatlızade), Tüccar, Kastamonu
  30. Halit Hami (Mengi), Tüccar – Beld. Bşk., Bor
  31. Mustafa (Soylu), Öğretmen, Niğde
  32. Yusuf Bahri (Tatlıoğlu), Çiftçi, Yozgat
  33. Osman Remzi (Öğüt), Memur, Nevşehir
  34. Mazhar Müfit (Kansu), Vali, Denizli
  35. Süleyman (Boşank), Çiftçi – Denizci, Samsun

Aşağıdaki isimler ise Sivas Kongresi’ne delege olarak seçilmişler, ancak kongre çalışmaları sona erdikten sonraki günlerde Sivas’a gelebilmişlerdir.

  • Nuh Naci (Yazgan), Tüccar, Kayseri
  • Ahmet Hilmi (Kalaç), Kaymakam, Kayseri
  • Ömer Mümtaz (İmamzade), Tüccar, Kayseri
  • İhsan Hamit (Tiğrel), Eğitimci, Diyarbakır

Bursa delegeleri gösterilen askerlikten istifa etmiş Necati (Kurtuluş) ve hukukçu Asaf (Doras)’a kongre tutanaklarında rastlanmadığı halde, bazı eserlerde isimleri geçmektedir.

Mustafa Kemal, delegelerin otelde kalmasını yasakladığı için Sivaslıların evinde kaldılar. Şekercizade İsmail Efendi çok sayıda delegeyi evinde uzun süre misafir etti. Kongre Başkanı Mustafa Kemal Paşa, kongrenin yapıldığı lise binasında hazırlanan odada kaldı.

Erzurum Kongresi’nde seçilmiş olanlar

  1. Mustafa Kemal Paşa (9. Ordu Müfettişi iken 8 Temmuz 1919 askerlikten ayrıldı)
  2. Hüseyin Rauf Bey (Bahriye Eski Nazırı ve askerlikten ayrılma)
  3. Raif (Dinç) (Erzurum eski Mebusu)
  4. İzzet Efendi (Eski Kaymakam-Mebus)
  5. Servet Bey (Trabzon Eski Mebusu)
  6. Sadullah Efendi (Bitlis eski mebusu)
  7. Fevzi (Baysoy) (Erzincan Nakşibendi Şeyhi)
  8. Bekir Sami Bey (Beyrut eski valisi)
  9. Hacı Musa Efendi (Mutki’de Aşiret Reisi)

Heyet-i Temsiliye tarafından seçilmiş olanlar

Refet Bey (3. Kolordu Komutanı iken askerlikten ayrılma).

Sivas Kongresi’nde seçilenler

  1. Kara Vasıf Bey (Gaziantep Delegesi, Kurmay Albaylıktan emekli)
  2. Mazhar Müfid Bey (Hakkari delegesi, Eski mutasarrıf)
  3. Hüsrev Sami Bey (Eskişehir Delegesi, Askerlikten ayrılma)
  4. Ömer Mümtaz Bey (Ankara eski mebusu)
  5. Hakkı Behiç Bey (Denizli delegesi, Eski Mutasarrıf)
  6. Ratıp Zâde Mustafa Bey (Niğde Delegesi)

Sivas Kongresi’nde Alınan Kararlar

  1. Osmanlı Devleti ile itilaf Devletleri arasında yapılan Ateşkes Anlaşması’nın imzalandığı 30 Ekim 1918 tarihindeki sınırlarımız içinde kalan ve her noktasında çok büyük bir İslâm çoğunluğunun bulunduğu Osmanlı ülkesinin parçaları birbirinden ve Osmanlı topluluğundan parçalanamaz ve hiçbir sebeple ayrılmaz bir bütündür. Bu ülkede yaşayan bütün Müslüman halklar, birbirine karşılıklı hürmet ve fedakârlık duygularıyla dolu, birbirlerinin ırkî ve sosyal haklarına saygılı, yaşadıkları muhitin şartlarına tam olarak riayetkâr öz kardeştirler.
  2. Osmanlı toplumunun bütünlüğü, milli istiklalimizin sağlanması, Hilâfet ve Saltanat yüce makamının dokunulmazlığı için Kuva-yı milliye’yi etkili ve milli iradeyi hâkim kılmak esastır.
  3. Osmanlı topraklarının herhangi bir parçasına karşı yapılacak müdahale ve işgale ve özellikle vatanımız içinde müstakil birer Rumluk ve Ermenilik kurulmasına yönelik hareketlere karşı, Aydın, Manisa ve Balıkesir Cephelerindeki milli cihatlarda olduğu gibi, elbirliğiyle savunma ve direnme esası meşru kabul edilmiştir.
  4. Öteden beri aynı vatan içinde birlikte yaşadığımız, bütün gayr-i müslim azınlıkların her türlü hakları bütünüyle mahfuz bulunduğundan, bu azınlıklara siyasî egemenlik ve toplumsal dengemizi bozacak imtiyazlar verilmesi kabul edilmeyecektir.
  5. Osmanlı Hükümeti bir dış baskı karşısında memleketimizin herhangi bir parçasını terk ve ihmal etmek zorunda kalırsa, Hilafet ve Saltanat makamı ile vatan ve milletin dokunulmazlığını ve bütünlüğünü sağlayacak her türlü tedbir ve kararlar alınmıştır.
  6. İtilaf Devletleri’nce Ateşkes Anlaşması’nın imzalandığı 30 Ekim 1918 tarihindeki sınırlarımız içinde kalıp İslâm çoğunluğunun oturmakta olduğu, kültür ve medeniyet üstünlüğünün Müslümanlarda bulunduğu ve bir bütün teşkil eden vatan topraklarının taksimi görüşünden büsbütün vazgeçip, bu topraklar üzerindeki tarihi, ırki, dini ve coğrafi haklarımıza riayet edilmesine ve buna aykırı teşebbüslere son verilmesine ve böylece hakka ve adalete dayalı bir karar alınmasını bekleriz.
  7. Milletimiz insani, muasır (çağdaş) gayeleri yüceltir, teknik, sınaî ve ekonomik durumu ve ihtiyacımızı takdir eder. Böylece devlet ve milletimizin iç ve dış bağımsızlığı ve vatanımızın bütünlüğü saklı kalmak şartıyla, altıncı maddede yazılı sınırlar içinde, milliyet esaslarına saygılı olan ve memleketimize karşı istila emeli gütmeyen herhangi bir devletin teknik, sınaî, ekonomik yardımını memnuniyetle karşılarız. Bu adaletli ve insani şartları(ın gerçekleşmesi), bir barışın acilen kararlaştırılması, insanlığın selameti ve dünyanın esenliği adına, en has milli emelimizdir.
  8. Milletlerin kendi geleceğini bizzat kendilerinin tayin ettiği bu tarihi dönemde İstanbul Hükümeti’nin de milli iradeye bağlı olması zaruridir. Çünkü milli iradeye dayanmayan herhangi bir hükümetin keyfi kararlarına milletçe baş eğilmediği gibi, böyle kararların dışta da muteber olmadığı ve olamayacağı, şimdiye kadar geçen olaylarla ve sonuçlarla ortaya çıkmıştır. Böylece, milletin içinde bulunduğu sıkıntı ve endişeden kurtulmak çarelerine bizzat başvurmasına gerek kalmadan, İstanbul Hükümeti’nin milli meclisi hemen ve hiç zaman yitirmeden toplaması ve böylece milletin, memleketin geleceği üzerinde alacağı bütün kararları milli meclisin denetimine sunması mecburidir.
  9. Vatan ve milletimizin maruz kaldığı zulüm ve elemler ile ve hepsi aynı amaç ve maksatla milli vicdandan doğan vatansever ve milli cemiyetlerin birleşmesinden oluşan genel topluluk, bu kez “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adını almıştır. Bu cemiyet her türlü particilik akımlarından ve şahsi ihtiraslardan uzaktır ve arınmıştır. Bütün Müslüman vatandaşlarımız bu Cemiyet’in tabii üyeleridir.
  10. Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin 4 Eylül 1919 tarihinde Sivas’ta toplanan Genel Kongresi tarafından, mukaddes maksadı takip ve genel teşkilatı idare etmek için bir Heyet-i Temsiliye seçilmiş ve köylerden il merkezlerine kadar bütün milli teşkilatlar takviye edilmiş ve birleştirilmiştir.

Yazar Hakkında

ÖĞRETMEN

22 yıllık öğretmenlik deneyimi bulunan Masal GAZİOĞLU'nun son projesi http://www.ogretmenogrenci.com/ sitesidir. Sitede de baş yazar olarak görev yapmaktadır.

Yorum Ekle

Yorum göndermek için buraya tıklayın